Phát biểu với Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang trong buổi làm việc diễn ra chiều ngày 14/6/2012, đại diện các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thuỷ sản tại Cảng cá Tắc Cậu (huyện Châu Thành) phản ánh họ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong hơn một năm rưỡi nay, trong đó khó khăn lớn nhất là doanh nghiệp đang phải gồng mình gánh lãi suất ngân hàng cao ngất ngưỡng.   

Lợi nhuận chỉ… đủ trả lãi ngân hàng

Theo bà Lê Thị Nhứt – Phó giám đốc Sở Công thương Kiên Giang nêu, giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản (gồm: tôm đông, cá đông, mực + bạch tuộc đông, cá cơm sấy, nước mắm, đồ hộp và hải sản khác) 6 tháng đầu năm 2012 chỉ đạt 65 triệu USD, giảm gần 4% so với cùng kỳ 2011. Dự báo tình hình sắp tới, bà Nhứt cho rằng: “Mặc dù các ngân hàng đã hạ mặt bằng lãi suất cho vay, nhưng doanh nghiệp vẫn phải vay vốn lưu động với mức lãi suất khá cao 17 – 18%/năm, từ đó làm tăng chi phí đầu vào. Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến một số doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả”.

Với tư cách là người đứng đầu một doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản đã ngưng hoạt động vì mất khả năng thanh toán nợ, ông Cao Hương Thiên – Giám đốc Công ty TNHH Mai Sao – bày tỏ: “Một nhà máy chế biến thuỷ sản thường có tổng dư nợ từ 50 tỉ đồng trở lên. Giả sử một doanh nghiệp có tổng dư nợ là 50 tỉ và với mức lãi suất như hiện nay thì mỗi tháng doanh nghiệp đã mất gần 1 tỉ, mỗi năm gần 12 tỉ tiền lãi. Không có doanh nghiệp nào làm ăn bình thường mà có thể đạt mức lợi nhuận như vậy cả. Nếu như ngân hàng báo cáo lợi nhuận càng cao, thì cũng có nghĩa là doanh nghiệp phá sản càng nhiều. Thực tế đã cho thấy, doanh nghiệp thuỷ sản nào đạt mức lợi nhuận 2 – 3% trên tổng doanh thu đã là giỏi, trong khi lãi suất ngân hàng lên tới gần 20%/năm thì doanh nghiệp chết là điều dễ hiểu. Bản thân doanh nghiệp của tôi vì không có tiền trả nợ ngân hàng khi đến hạn nên phải vay bên ngoài với lãi suất chợ đen và rồi đi đến phá sản”.

Đồng cảm với ông Thiên, ông Trần Công Tuấn – Phó giám đốc Công ty TNHH thuỷ sản Minh Khuê cho rằng hiện nay không ít doanh nghiệp gần như làm không công cho các ngân hàng, bởi lợi nhuận vừa đủ đóng lãi vay đã là may mắn. “Công ty Minh Khuê “sống” được là nhờ vay ngoại tệ USD với mức lãi suất chỉ khoảng trên dưới 6%/năm, chứ nếu vay với mức lãi suất từ 10% trở lên là coi như “chết” chắc” – ông Tuấn đúc kết.

Ông Huỳnh Châu Sang – Giám đốc Công ty CP chế biến xuất khẩu thuỷ sản Ngô Quyền nêu thêm dẫn chứng, hoạt động xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường các nước có chu kỳ quay vòng vốn chậm, trong khi phần lớn doanh nghiệp đều phụ thuộc vào vốn vay, và với mức lãi suất cao như hiện nay thì chỉ mong đừng thua lỗ, chứ không dám mơ tới chuyện làm ăn có lãi.

Không chỉ chịu đựng mức lãi suất cao, các doanh nghiệp thuỷ sản còn gặp khó khi hầu như không thể tiếp cận được các nguồn vốn ưu đãi. Ông Nguyễn Duy An – Giám đốc Nhà máy chế biến đồ hộp xuất khẩu KTC bức xúc nói: “Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ vốn nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản, thuỷ sản, căn cứ theo đó Công ty chúng tôi đã làm hồ sơ vay vốn xây dựng kho chứa nguyên liệu gửi tới Ngân hàng Nông nghiệp. Ngân hàng thẩm định hồ sơ và đồng ý hết, nhưng khi chuẩn bị ký hợp đồng tín dụng để giải ngân thì ngân hàng lại nêu điều kiện bắt buộc là toàn bộ nguồn thu ngoại tệ đều phải bán cho Ngân hàng Nông nghiệp, không được bán cho ngân hàng khác. Trong khi mức mua ngoại tệ của Ngân hàng Nông nghiệp là thấp nhất, như vậy nếu tính tổng thiệt hại do điều kiện ràng buộc oái oăm này thì có khi còn cao hơn lãi suất vay thông thường. Cho nên đến giờ này Công ty chúng tôi vẫn chưa dám tiến hành ký hợp đồng tín dụng”.

Ngoài việc gặp khó khăn về vốn và lãi suất, các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản xuất khẩu tại Cảng cá Tắc Cậu còn nêu hàng loạt khó khăn khác như: Thiếu nguồn nguyên liệu, thiếu nhân công, chi phí đầu vào tăng cao, thị trường tiêu thụ bị thu hẹp, thiếu kinh phí cho việc xúc tiến thương mại mở rộng thị trường mới, vướng các rào cản kĩ thuật của thị trường EU…

Giảm lãi suất ngân hàng, cần phải có độ trễ nhất định

Lí giải nguyên nhân vì sao đến nay lãi suất cho vay của các ngân hàng vẫn còn cao, bà Nguyễn Thị Hương – Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Kiên Giang cho rằng: “Quy định trần lãi suất cho vay 13% đối với 4 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có chế biển thuỷ sản xuất khẩu, mới chỉ có hiệu lực gần đây, do đó cần phải có độ trễ nhất định để các ngân hàng thương mại điều chỉnh giảm lãi dần. Còn các hợp đồng vay trước thì phải chấp nhận mức lãi suất 15 – 16%/tháng, bởi trần lãi suất huy động lúc đó đã là 14%. Mặt khác, để tiếp cận được vốn với lãi suất 13% thì các doanh nghiệp cũng phải đáp ứng một số điều kiện ràng buộc nhất định, chẳng hạn như vay ở đâu thì phải bán ngoại tệ trở lại nơi đó theo quy định quản lí ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước”. Dự báo tình hình tín dụng từ nay đến cuối năm, bà Hương cho biết nguồn vốn của các ngân hàng thương mại hiện khá dồi dào, tính thanh khoản rất tốt, bởi kế hoạch tăng trưởng tín dụng của Kiên Giang năm 2012 là 17%, nhưng đến thời điểm này mức tăng trưởng tín dụng mới chỉ đạt 7%.

Trao đổi cùng các doanh nghiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang Lê Văn Thi khẳng định UBND tỉnh và các sở, ngành hiểu và rất cảm thông với những khó khăn mà doanh nghiệp thuỷ sản đang gặp phải. Để khắc phục hai cái khó đã tồn tại nhiều năm của doanh nghiệp thuỷ sản Kiên Giang là nguồn nguyên liệu và lực lượng công nhân lao động, ông Lê Văn Thi cho rằng: “Kiên Giang là tỉnh có đội tàu đánh bắt và sản lượng cao nhất nước, nên việc các doanh nghiệp thuỷ sản luôn kêu thiếu nguyên liệu là một nghịch lí. Một nghịch lí nữa là trong khi Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, thì các doanh nghiệp lúc nào cũng than không có công nhân. Để khắc phục hai nghịch lí này, doanh nghiệp nên bám sát lịch thời vụ đánh bắt của từng loại thuỷ sản, lấy đó làm cơ sở lập kế hoạch sản xuất và xuất khẩu ngay từ đầu năm, tránh bị động như thời gian qua. Còn muốn thu hút và giữ chân người lao động, đặc biệt là lao động có tay nghề, thì doanh nghiệp phải đóng vai trò chủ động, tích cực hơn nữa trong việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho công nhân, làm cho công nhân yên tâm, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, cùng phát triển với doanh nghiệp”.

Nói về tình hình tài chính, tín dụng từ nay đến cuối năm 2012, Chủ tịch Lê Văn Thi động viên các doanh nghiệp nên lạc quan vì nền kinh tế vĩ mô của đất nước đã ổn định trở lại, lạm phát giảm nhiều tháng liền kéo theo lãi suất ngân hàng trên đà giảm dần, vì vậy doanh nghiệp phải tranh thủ thời cơ này để đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh. Về xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, tỉnh sẽ hỗ trợ doanh nghiệp bằng nhiều con đường, trong đó ưu tiên sử dụng các kênh xúc tiến chi phí thấp như: Thông qua tham tán thương mại Việt Nam tại các nước và vùng lãnh thổ, tổ chức đi xúc tiến trực tiếp ra nước ngoài, đầu tư thoả đáng để sớm triển khai và ứng dụng có hiệu quả thương mại điện tử…

Hoài Anh